May 28 - 2024, Tuesday१५ जेष्ठ २०८१, मंगलवार

कहिले बन्ला देशकै मुहार फेर्ने नलगाड जलविद्युत आयोजना ?

lagu ausadhi biruddha abhiyan jajarkot

राजेन्द्र कार्की । जाजरकोट

उर्जा मन्त्रीमा शक्तिबहादुर बस्नेत नियुक्त भएपछि जाजरकोट नलगाड ७ दल्लीकी अनिता बादी निकै खुसी छन् । बस्नेत मन्त्री भएको भन्दा नलगाड जलविद्युत आयोजना अघि बढ्ने भो भनेर उनी खुसी भएकी हुन् । ६ बर्ष देखि विस्तृत आयोजना प्रतिवेदनमै अल्मलिएको आयोजना अब गृह जिल्ला त्यो पनि सम्बन्धित विभागिय मन्त्री पाउँदा आयोजनाले गति लिने र आफुहरुको जीवनस्तर उस्कन सहयोग मिल्ने अनिताको आशा छ । उनले भनिन् ‘यो आयोजना बन्दा जिल्ला र देशलाई त फाइदा पुग्छ नै हामी स्थानियलाई पनि रोजगारीका अनेक अवसर जुट्छन् । त्यसैले यो आयोजना अघि बढाउन मन्त्री ज्युले पहल गर्नु हुनेछ भन्ने आशा, विश्वास र भरोसा छ ।’

अनिता जस्तै स्थानिय अमर बहादुर सिंह पनि आयोजनाको विस्तृत आयोजना प्रतिवेदन(डिपीआर) तत्काल सम्पन्न गरेर आयोजना अघि बढाउनु पर्ने बताउँछन् । चार सय १७ मेघावाटको देशकै ठुलो मध्यको यो आयोजना सम्पन्न भएपछि स्थानियले रोजगारीका अवसर पाउने र देशको आर्थिक विकासमा टेवा पुग्ने उनको भनाई छ ।
जाजरकोट जिल्लाको नलगाड नगरपालिका ७ दल्लीमा बन्ने नलगाड जलविद्युत आयोजनाको विस्तृत आयोजना प्रतिवेदन (डीपीआर) ६ वर्ष बित्दा पनि पूरा हुन सकेको छैन । डीपीआरका लागि अहिलेसम्म झन्डै ६ अर्ब रुपैयाँ सकिएको छ । डीपीआरको काम अस्ट्रेलियन कम्पनी स्मेक, अमेरिकन एमडब्लूएच र नेपालको उदय जेभीले संयुक्त रूपमा गरिरहेका छन । डिपिआर सक्न सरकारले आवश्यक पहल गर्नु पर्ने सिंहको भनाई छ । जाजरकोटकै उर्जा मन्त्री हुनुहुन्छ । यो आयोजना अघि बढाउने सुनौलो अवसर हो यतिवेला यो अवसरलाई गुम्न दिनु हुँदैन । मन्त्री ज्युले यो आयोजनालाई विशेष प्राथमिकतामा राखेर काम अघि बढाउनु पर्छ सिंहले भने–‘यो आयोजना सम्पन्न भएपछि जिल्ला र देशै मुहार फेर्न महत्वपुर्ण योगदान हुनेछ ।’


सन् २०१६ मा ३१ महिनामा डीपीआरको काम सक्ने गरी नलगाड जलविद्युत् कम्पनी र सम्बद्ध परामर्शदाता कम्पनीबीच सम्झौता भएको थियो । यसअघि परामर्शदाता कम्पनीको मागअनुसार अगस्ट २०१९ मा पहिलो पटक ३ महिना र अगस्टदेखि मे २०२० सम्म ९ महिना दोस्रो पटक गरी डीपीआरको म्याद थपिएको थियो । डिपिआर नभएका कारण नलगाड जलविद्युत् आयोजनाका अन्य गतिविधि अघि बढ्न नसकेको इन्जिनियर पदमबहादुर थापाले जनाए । फिल्डको काम भने सकिएको उनको भनाइ छ । फिल्ड अन्तर्गत सर्भे, सुरुङ टेस्ट र पावर हाउसमा सुरुङ निर्माण भइसकेको छ । फिल्डको काम सकिएको छ । टेवल वर्कको काम मात्र बाँकी छ परामर्शदाता कम्पनीले तदारुपतका साथ काम गरे भने अवको दुई तीन महिना भित्र डिपिआरको सवै काम सकिन्छ । डिपिआर बनेपछि मात्र दाता खोजेर आयोजना अघि बढाउन सरकारलाई सहज हुन्छ ईन्जिनियर थापाले भने ‘करीब एक सय ५० अर्ब रुपैया लागत लाग्ने अनुमान छ । लगातार काम गर्दा पनि आयोजना सम्पन्न हुन १० बर्ष लाग्छ । यो आयोजनाको प्रभावित क्षेत्रका बासिन्दालाई मुआब्जा बाँडिसकिएको र कुनै पनि विवाद नभएकोले पनि काम अघि बढाउन सजिलो छ । अहिलेसम्म बाँधस्थल बारेकोट–८ मा ४ वटा ६०÷६० मिटरका सुरुङ बनिसकेका छन् । त्यस्तै पावरहाउस बन्ने दल्लीमा ३ सय ५५ मिटर लामो सुरुङ बनेको छ ।’

सम्झौता भएको २ वर्षभित्र बुझाएर स्वीकृत गराइ सक्नुपर्ने वातावरणीय प्रभाव मूल्यांकन प्रतिवेदन हालै ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइमन्त्री शक्तिबहादुर बस्नेतलाई बुझाइएको छ । मन्त्री बस्नेतले उक्त प्रतिवेदन स्वीकृतिका लागि वन मन्त्रालयमा पठाएका छन् । अहिलेसम्म आयोजनामा मुआब्जा वितरणमा ३ अर्ब, डीपीआरमा डेढ अर्ब, बाटो, पुल, आर्मी क्याम्प र अफिस भवन निर्माणमा २ अर्ब गरी करिब ६ अर्ब रुपैयाँ खर्च भएको इन्जिनियर थापाले बताए । जापानी अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग नियोग (जाइका) ले आयोजनामा लगानी गर्ने इच्छा राखेको छ । त्यसबारे मन्त्री, सचिव र सहसचिवस्तरमा पटकपटक छलफल भइरहेको छ । आयोजना निर्माणमा प्रसारण लाइन बाहेक प्रति मेगावाट लागत ३१ करोड र प्रसारण लाइनसहित ३५ करोड खर्च हुने देखिएको छ । आयोजनाका लागि नलगाड खोला र ठूलीभेरीको दोभान दल्लीमा भूमिगत पावर हाउस निर्माण हुनेछ । आयोजनाबाट चार सय १७ मेघा ऊर्जा उत्पादन हुने इन्जिनियर थापाले जनाए । ड्याम बनाएर सुरुङ्ग मार्गको प्रयोग गरि बनाईने स्टोरेज प्रोजेक्ट भएकोले पनि यो आयोजना दिगो, भरपर्दो र टिकाउ आयोजना हुने विश्वास गरिएको छ । देशमा बढ्दै गएको उर्जा संकट निवारणका लागि यो आयोजना कोशे ढुङ्गा सावित हुनेछ । आयोजना बनेपछि ताल हेर्न र आयोजना हेर्न पर्यटक समेत भित्रिने अपेक्षा गरिएको छ । यो क्षेत्र नै पर्यटकिय क्षेत्र बन्ने संभावना छ नलगाड नगरपालिकाका उपप्रमुख सरिता सिंहले भनिन–‘आयोजना अघि बढाउन सवै पक्षबाट सकारात्मक सहयोग हुन जरुरी छ ।’
आयोजनाको जलाशयको उचाई दुईसय १० मिटर र चौडाई पाँच सय ४५ मिटर फराकिलो रहनेछ । आयोजनाको जलाशय भरिँदा चार सय ७४ करोड घनमिटर पानी भण्डारण हुनेछ । आठ हजार तिन सय मिटर लामो भूमिगत सुरुङ निर्माण गरी ४ सय १७ मेगावाट विद्युत् उत्पादन हुने डिपिआरमा उल्लेख छ ।
नलगाड नगरपालिका स्थित नलगाड खोला र ठूलीभेरी नदीको दोभान नजिकै भूमिगत विद्युत गृह निर्माण गर्ने प्रस्ताव छ । बारेकोटको अँधेरी खोलादेखि दल्लीसम्म ८.५ किमी लामो मुख्य सुरुङ र २ देखि ३ किलो मिटरसम्मका तीनवटा सहायक सुरुङ बनाउनुपर्छ । पाँच सय मिटर लम्बाई र दुई सय ४८ मिटर अग्लो बाँध बन्नेछ । त्यस्तै ४ सय केभीको १ सय १२ किलोमिटर डबल सक्र्यूट प्रसारण लाइन बाँकेको कोहलपुर सवस्टेशनसम्म बनाउनु पर्नेछ ।

नलगाड जलविद्युत् निर्माण भएमा यसले कूल वार्षिक ऊर्जा एक अर्ब ४० करोड युनिट उत्पादन गर्न सक्छ । यसमध्ये सुख्खायामको ऊर्जा ६३ करोड ४२ लाख युनिट छ । नलगाड नगरपालिका –७ दल्लीमा विद्युत गृह र बारेकोट गाउँपालिका–८ अँधेरीखोलामा आयोजनाको प्रस्तावित बाँधस्थल छ ।
आयोजनाबाट उत्पादित विद्युत् ४ सय केभी डबल सर्किट प्रसारण लाइनमार्फत नेपाल विद्युत् प्राधिकरणको कोहलपुर सबस्टेसनमा जोडिनेछ । नलगाडकै दानीपीपलमा ४ सय केभी प्रसारण लाइनको सबस्टेसन निर्माण जारी छ । नलगाड निर्माणकै लागि ४ मेगावाटको ताँसुगाड जलविद्युत् आयोजनाको डीपीआरको काम जारी रहेको उनको भनाइ छ ।
उर्जा, जलस्रोत तथा सिंचाई मन्त्री बस्नेतले नलगाड जलविद्युत आयोजना अघि बढाउन कुनै कसर बाँकी नराख्ने बताएका छन् । असार भित्र डिपिआरको काम सकेर प्रतिवेदन बुझाउन निर्देशन दिएको छु । डिपिआर हामी सँग आउने वित्तिकै हामी यो आयोजना अघि बढाउन नेपाल सरकारले विशेष पहलकदमी लिनेछ उनले भने–‘देशको अर्थतन्त्रमा महत्वपुर्ण योगदान पुग्ने यो आयोजना मेरै कार्यकालमा शुरु हुनेछ ।’

Prabaha

Pashusewa Karyalaya Jajarkot
Pashu Ad